«Γιατί το στοίχημα της πολιτικής τους επιβίωσης δεν είναι παρά η ομηρία της Δημοκρατίας μας, με μούτζες, κραυγές και οργισμένες πλατείες, για την λάθρα επιβίωση μιας Ελλάδας που μας πλήγωνε, πολύ πριν το μνημόνιο, και ανεξάρτητα από αυτό: της Ελλάδας των συνδικαλιστών του Δημοσίου, των ΔΕΚΟ, των μικρο-προνομιούχων μικρο-συντεχνιών, της μικρομεσαίας μικρο-ανομίας, των κλειστών από καταλήψεις Πανεπιστημίων-ασύλων βίας, και των μίζερων σχολείων»
Και όχι, δεν πιστεύω ότι σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, που πλήττει ανθρώπους και οικογένειες με αδυσώπητο τρόπο, μπορούμε να επικαλούμαστε την οικονομική ορθοδοξία του καιρού της ανάπτυξης, όπου η μείωση του κράτους και η ανάπτυξη που αυτή θα φέρει, «θέτουν τα θεμέλια για κοινωνική αλληλεγγύη στις ευπαθέστερες τάξεις». Τα θεμέλια δεν αρκούν, λυπάμαι. Ευπαθέστερες τάξεις είναι πια σχεδόν όλες, και την αλληλεγγύη την χρειάζονται τώρα. Όχι όταν θα έρθει η ανάπτυξη.
Δέκα λεπτά με τον Μπάμπη Παπαδημητρίου στον Σκάι 100,3. Για την επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα, την ανάπτυξη, τις μεταρρυθμίσεις και τις εκλογές.
Κυριακή 1 Απριλίου 2012. Στο στούντιο του Σκάι 100,3, στην εκπομπή «στο στόμα του Νίκου» με το Νίκο Ανδρίτσο και το Νίκο Υποφάντη. «Γιατί ένας πολίτης να εμπλακεί στην πολιτική και να κατέβει στις εκλογές;» «Μα απλά, για να σηκωθεί όρθιος και να μιλήσει δυνατά».
Όταν προσκλήθηκα να μιλήσω σε πάνελ με θέμα «Ο ρόλος της οικονομίας και της επιχειρηματικότητας στη διαμόρφωση προοπτικών για τους νέους», στο συνέδριο της Νεολαίας της Δημοκρατικής Συμμαχίας, το είδα σαν μία πρόκληση: πως μπορεί να μιλήσει κανείς σε νέους ανθρώπους με ειλικρίνια για την επιχειρηματικότητα, όταν όλοι την παρουσιάζουν εν πολλοίς σαν διέξοδο από την κρίση, χωρίς όμως να πληρούνται οι στοιχειώδεις προϋποθέσεις; Διεκδικώντας την ελευθερία που θέλει η επιχειρηματικότητα για ν'ανθίσει, διεκδικούμε το δικαιώμα στην πραγμάτωση των ονείρων μας. Και αυτό είναι μια άλλη, «πολιτική» επιχειρηματικότητα.
«O JFK είχε πει ότι «πρέπει να είμαστε ιδεαλιστές χωρίς τις αυταπάτες». Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να σκεφτούμε στην Ελλάδα αν πραγματικά –που κατά την γνώμη μου ναι- αξίζει να κάνουμε θυσίες για να είμαστε μέρος αυτού του ευρωπαϊκού ονείρου, το οποίο πολύ το συκοφαντούμε τώρα τελευταία, και το ευρώ είναι ένα κομμάτι αυτού του ευρωπαϊκού project, αυτής της ευρωπαϊκής ενοποίησης, που στο κάτω κάτω εξασφάλισε την ειρήνη για τα τελευταία πενήντα- εξήντα χρόνια».
Πέντε λεπτά, το πρωί της Κυριακής 19/2/2012, με τον Ν.Υποφάντη και τον Ν.Ανδρίτσο, στην εκπομπή «Στο Στόμα το του Νίκου», στο ραδιόφωνο του Σκάϊ, για το δίλημμα Ευρώ ή Δραχμή, εν'όψει του debate της Intelligence Squared Greece.
Την προηγούμενη εβδομάδα δημοσιεύτηκε στο «Κουτί της Πανδώρας» το άρθρο του Κώστα Βαξεβάνη «Χρεοκοπημένες Αλήθειες και Τοκισμένα Ψέμματα» στο οποίο αναλύεται πως η χρεοκοπία μας οφείλεται αποκλειστικά στο ευρώ και πως η χρεοκοπία και η έξοδός μας από το ευρώ θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα με αποτελεσματικό και σχεδόν ανώδυνο τρόπο. Όταν το διάβασα, έγραψα στο twitter ότι «μέτρησα τουλάχιστον τριάντα ανακρίβειες πριν κουραστώ και σταματήσω να μετράω», προκαλώντας την ενοχλημένη αντίδραση του αρθρογράφου για τον «αστήρικτο αφορισμό μου» και την πρόκληση να τον αποδείξω. Δέχτηκα την πρόκληση.
«Την βρίσκω σε κάθε «ομορφάντρα» που κάνει την δουλειά του με κέφι και χαμόγελο και φαντασία. Που βάζει μέσα της «την μάνα του και τον πατέρα του» για να εξυπηρετήσει τον πελάτη του. Που δεν τρέχει να κρυφτεί από τον ανταγωνισμό μέσα σε συντεχνίες και κρατική προστασία. Και δεν μ'ενοχλεί καθόλου ο entrepreneur-«λαϊκάντζα» αν τον βρω να πουλάει βρώμικα στο ΟΑΚΑ κι όχι cupcakes στην Βαλαωρίτου. Του βγάζω το καπέλο και κοιτάω με σεβασμό μήπως πάρω κι εγώ κανένα μάθημα».
«Γιατί έχω άλλο ένα πρόβλημα με τις ασαφείς έννοιες: γίνονται εύκολα αντικείμενο εξ'εφόδου κατάληψης και λεηλασίας. Έτσι έπεσαν θύματα έννοιες όπως «προοδευτικό» ή «πατριωτικό». Ένας εκσυγχρονισμός που επικαλείται ως μοναδικό στοιχείο αυτοπροσδιορισμού του την μεταρρύθμιση, την όποια μεταρρύθμιση προς όποιον «εκσυγχρονιστικό» προσανατολισμό, κινδυνεύει να γίνει εν τέλει απλά η πατίνα με την οποία θα «εκσυγχρονιστούν» λύσεις που δοκιμάστηκαν και απέτυχαν, μόνο και μόνο για να επιβιώσει ένα πολιτικό σύστημα που δοκιμάστηκε και απέτυχε.»
Πέραν από το ότι [...] αυτές οι εθνικές αυταπάτες είναι βασικός παράγοντας άρνησης της πραγματικότητας και εν τέλει της ανάγκης εκσυγχρονισμού, η συζήτηση αυτή είναι σημαντική και για έναν πρόσθετο, πιο θεμελιώδη λόγο. Το ελληνοκεντρικό ιδεολόγημα που αυτές απαρτίζουν, όχι μόνο είναι εν πολλοίς υπεύθυνο για πλείστες από τις πολιτικές και θεσμικές στρεβλώσεις που μας οδήγησαν εδώ, αλλά είναι πλέον κατάφωρα αναντίστοιχο με τις παγκόσμιες προκλήσεις που και εμείς, μαζί με όλα τα άλλα κράτη, έχουμε να αντιμετωπίσουμε.
Από διάλογο στο FB για το κλειστό επάγγελμα του Φαρμακείου. Μια ερώτηση (unedited) και μια απάντηση:
Φαρμακοποιός Μ.Λ.:
«Ενα πραμα εγω θελω να ξέρω, αν και δεν πιστεύω οτι θα πάρω και σοβαρή απάντηση.
Το θέμα οπως βλέπω το έχετε μελετήσει καλά - το οτι διαστρεβλωνεται τα στοιχεια ωστε να σας βολεύουνε βέβαια και μάλιστα με μγάλη ευκολία λόγω της ειδικότητας σας το προσπερνω- γιατι όπως διάβασα αντιλαμβάνεσται ακόμα και την διαφορα στην απόφαση του Ε. Δικαστηρίου. Το γιατί έχεται ασχοληθεί τόσο δεν καταλαβαίνω , και τα κίνητρά σας επίσης. Είστε ενας άνθρωπος επιχειρηματίας όπως διατήνεστε και μάλιστα τρελά υπέρμαχος του νεοφιλελευθερισμού και το υεμπορίου. Αυτό σημαίνει οτι ό,τι κάνετε έχει σαν κίνητρο κάποια μορφή κέρδους γιατι ο χρόνος σας είναι χρήμα. Αρα ο λόγος που ασχολείστε με τέτοια προσήλωση με το φαρμακευτικό επάγγελμα και τα περι αυτού δρόμενα ποιός είναι? Αλτρουιστικά ? Εχω τις υποννοιες μου , αλλα μενει απο εσας να το ξεκαθαρίσετε .
ΜΕΤΑ ΤΙΜΗς ... Ο φαρμακο τρολ Μ.Λ.»
«Οι Ισπανοί βασιλείς ήταν απόλυτοι μονάρχες, και αυτό το πλήρωναν με υψηλά επιτόκια και περιορισμούς στο ύψος του δανεισμού τους. Ως φαίνεται, η έλλειψη θεσμών διαφάνειας και ελέγχου είχε από τότε υπαρκτό χρηματοοικονομικό κόστος. Στην Αγγλία αντίθετα, όπου μετά την Ένδοξη Επανάσταση του 1688, το κοινοβούλιο μπορούσε πια να θέτει περιορισμούς στο χρέος που αναλάμβανε η Μοναρχία, τα επιτόκια δανεισμού ήταν χαμηλότερα και τα όρια υψηλότερα. Οι αγορές της εποχής ανακάλυπταν με ευχαρίστηση ότι ήταν πιο ασφαλές να δανείζουν σε κυβερνήσεις που λειτουργούσαν υπό θεσμικούς ελέγχους.»
Αυτή η συνένετυξη δόθηκε με αφορμή το debate της intelligence square για την Παιδεία. Η παρομοίωση με το super market ενόχλησε αρκετά: η γνώση είναι κάτι το ευγενές, πως μπορώ τάχα να την παρομοιάζω με κάτι τόσο «αγοραίο» που να πουλιέται όπως τα προϊόντα σε supermarket;
Επί δεκαετίες παίρναμε - με νόμιμο και δημοκρατικό τρόπο - την απόφαση να ξοδεύουμε περισσότερα απ'όσα παράγουμε. Ήταν σίγουρα ανόητο. Αλλά παράνομο δεν ήταν. Ήταν σπατάλη. Αλλά όχι «φάγωμα». Ακόμη κι αν δεν είχε φαγωθεί παρανόμως ούτε cent, πάλι θα είχαμε χρεωκοπήσει το ίδιο ηχηρά. Όχι από διαφθορά· από ανοησία.
Δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτα από πρόσωπα που επελέγησαν τότε για εντελώς διαφορετικούς ρόλους από αυτούς που καλούνται να διαδραματίσουν τώρα· με κριτήρια εντελώς διαφορετικά τότε, για πολιτικές ικανότητες που είναι άχρηστες τώρα. Ακόμη περισσότερο, δεν μπορούμε να περιμένουμε να επιτύχουν ουσιαστική συναίνεση πρόσωπα που αναδείχτηκαν ακριβώς λόγω της έλλειψής της.
Το «Μέγαρο Γιακουμπιάν» είναι ένα μυθιστόρημα για την προσωπική ελευθερία των ανθρώπων σε αποτυχημένα κράτη με παραζαλισμένες, φοβισμένες κοινωνίες, αλλά και ένα κτήριο στην οδό Suleiman Basha στο Κάιρο. Με μερικές αλλαγές στην πρόσοψη θα μπορούσε να βρίσκεται και στην οδό Πατησίων.
Κυριακή 16 Οκτ. 2011, στο ραδιόφωνο του Σκάι, στην εκπομπή «Στο στόμα του Νίκου», με αφορμή το πρόγραμμα Europe-Innova, συζήτηση για την επιχειρηματικότητα, τις επιδοτήσεις, και την ανάπτυξη κουλτούρας «επιχειρείν», με τον Άγη Ευρυγένους και οικοδεσπότες τον Νίκο Ανδρίτσο και τον Νίκο Υποφάντη. (Διάρκεια: 11:44)
Με την αφορμή του debate «Φεύγω ή Μένω» για το «brain-drain» που έφερε η κρίση, δημοσιεύτηκε στο newsletter του kariera.gr αυτή η μίνι-συνέντευξη για τις προοπτικές στην αγορά εργασίας, τις δυνατότητες απασχόλησης στην διεθνή αγορά, τις αλλαγές που φέρνει στην σταδιοδρομία η κρίση. Όπως συμβάινει συχνά, τα καθημερινά πρακτικά διλήμματα είναι παρόλ' αυτά η καλύτερη αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση. 'Ετσι, οι προοπτικές της απασχόλησης στην Ελλάδα δεν μπορούν παρά να οδηγούν στην αναπόφευκτη μεταμόρφωση της οικονομίας· οι δυνατότητες των Ελλήνων στις διεθνείς αγορές να μας κάνουν να προβληματιζόμαστε για το εκπαιδευτικό μας σύστημα· η σύγκριση της ελληνικής εργασιακής καθημερινότητας με αυτήν άλλων κρατών να μας οδηγεί να συγκρίνουμε θεσμούς και νοοτροπίες.
Ακόμα και ότι τελικά, η μετανάστευση μπορεί να είναι και πράξη εξόχως πολιτική: σε τελευταία ανάλυση, αν Δημοκρατία είναι να δέχεσαι τις επιλογές της πλειοψηφίας των συμπολιτών σου, Ελευθερία είναι να μπορείς να επιλέξεις το ποιοί θα είναι οι συμπολίτες σου.
Λουξεμβούργο, 1.10.2011 - Αθήνα, 7.10.2011
Όταν έλαβα την επιστολή σου, Βίβιαν, είχα μόλις επιστρέψει από μία έκθεση, που λες και διοργανώθηκε για να περιπαίξει όλους τους καθ'ημάς νοσταλγούς της ενάρετης πενίας. Η απαστράπτουσα πρόσοψη του Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg είχε επί τούτου διακοσμηθεί με απλωμένα ρούχα σε ομοιόματα μισογκρεμισμένων παραθύρων, που αποκάλυπταν με τη σειρά τους φωτογραφίες φτωχικών δωματίων. Αλλά στο εσωτερικό του, η έκθεση «Le pauvre Luxembourg», αφιερωμένη στην φτώχεια που μαράζωνε την πόλη, και μαζί της όλη την Ευρώπη, μέχρι την δεκαετία του 1950, δεν είχε ούτε ίχνος νοσταλγίας για τις χαμένες αξίες του παρελθόντος. Το αντίθετο.
«Όταν οι μεταρρυθμίσεις, που είναι αναγκαίες για να έχουμε πραγματική ανάπτυξη ιστορούνται από τους κυβερνώντες μόνον ως αναπόφευκτα μέτρα μείωσης του δημοσιονομικού κόστους, είναι σίγουρο ότι η κοινωνία θα τις εκλάβει μόνον ως άδικες θυσίες. Αντί να τις ενστερνιστεί ως επιβεβλημένες, θα τις υπομείνει ως έξωθεν επιβαλλόμενες.»
Engineer and Entrepreneur.
Twitting as gregoryfarmakis (http://twitter.com/gregoryfarmakis)
In FaceBook at: http://www.facebook.com/gregoryfarmakis
E-mail to Gregory.Farmakis [at] me [dot] com
